Đồng phục bảo hộ lao động cho công nhân kho thường chỉ được nghĩ tới sau một lần suýt va chạm với xe nâng. Chúng tôi từng làm việc với một kho hàng tiêu dùng khoảng 1.500 mét vuông ở ven Hà Nội. Tuần cao điểm trước Tết, xe nâng chạy liên tục, công nhân bốc xếp đi bộ sát kệ. Một lần va chạm nhẹ đã xảy ra.
Không ai bị thương nặng, nhưng cả kho phải dừng nửa buổi để xử lý. Bài viết này tổng hợp các nguyên tắc an toàn cơ bản trong kho, từ phân luồng tới trang phục. Nội dung phù hợp với chủ kho nhỏ, quản lý kho và người mới vào nghề kho vận.
Kho mùa cao điểm: xe nâng chạy liên tục, người đi bộ sát kệ
Mùa cao điểm, lượng hàng nhập xuất có thể gấp ba ngày thường. Kho tuyển thêm công nhân thời vụ, xe nâng chạy gần như không nghỉ.
Vấn đề là kho không rộng ra. Lối đi vẫn vậy, kệ vẫn vậy, nhưng người và xe đông hơn nhiều. Tài xế xe nâng lùi ra khỏi dãy kệ không nhìn thấy công nhân đang cúi sắp hàng ở góc.
Ở kho chúng tôi nhắc tới, tài xế xe nâng đã có năm năm kinh nghiệm, rất cẩn thận. Công nhân bị va là người thời vụ mới vào ba ngày, mặc áo thun màu xám. Trong góc kho thiếu sáng, gần như không thể nhìn thấy anh ấy.
Nhiều sự cố trong kho đến từ một nguyên nhân đơn giản: người và xe không nhìn thấy nhau. Mọi biện pháp dưới đây đều nhằm giải quyết chuyện đó.
Phân luồng người và xe trong kho
Phân luồng là tách đường đi của người và đường chạy của xe. Đây là biện pháp rẻ nhất mà hiệu quả nhất.
- Kẻ vạch sơn phân biệt lối đi bộ và lối xe nâng, dùng hai màu khác nhau.
- Đặt gương cầu lồi ở các góc khuất và đầu dãy kệ.
- Lắp đèn cảnh báo hoặc còi lùi cho xe nâng.
- Quy định điểm giao cắt, người phải dừng nhìn trước khi băng qua.
Vạch sơn cần được sơn lại khi mờ. Kho nhiều bụi và xe chạy nhiều, vạch mờ nhanh hơn bạn nghĩ. Cách tổ chức lối đi này cũng gắn với việc tối ưu chi phí kho hàng. Kho gọn thì xe chạy ít vòng hơn.
Bốc xếp đúng tư thế
Đau lưng là bệnh nghề nghiệp phổ biến nhất của công nhân kho. Phần lớn đến từ tư thế nâng sai lặp lại hàng nghìn lần.
Tư thế đúng là nâng bằng chân, không nâng bằng lưng. Nói dễ hiểu, hãy ngồi xuống sát thùng hàng, giữ lưng thẳng rồi đứng lên bằng lực chân. Không vặn người khi đang ôm hàng nặng, hãy xoay cả bàn chân.
Hàng đặt trên kệ cao cũng cần chú ý. Với tay lên quá đầu để kéo thùng nặng xuống vừa hại vai vừa dễ làm rơi hàng. Nên dùng thang có tay vịn hoặc để xe nâng hỗ trợ.
Mỗi kho nên có giới hạn khối lượng một người được nâng. Thùng quá nặng thì hai người cùng khiêng hoặc dùng xe đẩy. Đừng để công nhân “cố một chút” vì vội.
Vận hành xe nâng tay và xe nâng điện
Xe nâng tay là loại đẩy bằng sức người, dùng cho pallet nhẹ và quãng ngắn. Xe nâng điện chạy bằng ắc quy, nâng được cao và nặng hơn nhiều.
Người lái xe nâng điện phải được đào tạo và có chứng chỉ vận hành. Trước mỗi ca, cần kiểm tra phanh, còi, đèn và càng nâng. Không bao giờ chở hàng vượt tải trọng ghi trên xe.
Ắc quy xe nâng điện cần sạc ở khu riêng, thông thoáng, xa hàng dễ cháy. Khi sạc, ắc quy có thể sinh khí dễ cháy, nên tuyệt đối không hút thuốc gần đó.
Quy tắc quan trọng nhất là không chở người trên càng nâng. Nhiều công nhân đứng lên pallet để xe nâng đưa lên lấy hàng tầng cao. Chỉ cần xe phanh gấp là người rơi xuống.
Làm ca đêm trong kho
Nhiều kho chạy ca đêm để kịp đơn giao sáng sớm. Ca đêm có những rủi ro riêng mà ca ngày không có.
Ánh sáng ban đêm kém hơn, dù kho đã bật đèn. Người làm đêm dễ mệt và kém tập trung nhất vào khoảng 2 đến 4 giờ sáng. Đó cũng là khung giờ xảy ra nhiều sự cố nhất.
Nên cho nghỉ ngắn giữa ca, có nước uống và chỗ ngồi. Không để ai làm một mình ở khu vực xa. Đứng và đi lại suốt ca dài làm chân rất mỏi. Vài mẹo phục hồi đôi chân sau ca làm dài ở kho vận có thể giúp anh em đỡ mệt hơn.
Kho có bếp ăn ca đêm cho công nhân thì người nấu cũng cần trang phục riêng, sạch sẽ. Mẫu đồng phục cho bếp ăn tập thể bạn có thể xem chi tiết tại đây.
Trang phục cho công nhân kho
Trang phục trong kho có một nhiệm vụ mà ít ai để ý: giúp người khác nhìn thấy mình. Đây là lý do áo kho thường có màu sáng.
Màu cam, vàng chanh hoặc xanh lá neon cộng dải phản quang giúp tài xế xe nâng nhận ra công nhân từ xa. Phản quang là lớp vật liệu phản chiếu ánh đèn trở lại, sáng rõ trong chỗ tối. Nên chọn đồng phục bảo hộ có phản quang, vải thoáng cho kho không có điều hoà.
Một chi tiết nhỏ là dải phản quang nên có ở cả vai và lưng. Tài xế xe nâng lùi thường nhìn thấy lưng công nhân trước. Áo chỉ có phản quang phía trước sẽ mất nửa tác dụng.
Áo nên có túi đựng bút, máy quét mã vạch nhỏ. Quần nên co giãn tốt vì công nhân ngồi xổm, leo thang nhiều. Tránh vạt áo quá dài dễ vướng vào càng xe.
Khi chọn đồng phục bảo hộ lao động, hãy may riêng cho người lái xe nâng và người bốc xếp nếu có thể. Người lái cần áo gọn hơn, người bốc xếp cần vải bền hơn. Các mẫu đồng phục khác bạn có thể xem thêm.
Giày, găng và đồ bảo hộ đi kèm
Ngoài áo quần, công nhân kho cần giày và găng phù hợp. Hai món này bảo vệ bàn chân và bàn tay, nơi dễ bị thương nhất khi bốc xếp.
Giày mũi thép bảo vệ ngón chân khi thùng hàng rơi hoặc bánh xe nâng cán qua. Đế giày nên chống trượt, vì sàn kho có thể dính dầu hoặc nước. Găng chống cắt cần khi mở thùng carton bằng dao, cắt dây đai nhựa.
Kho có hàng nặng xếp cao nên trang bị thêm mũ bảo hộ. Hàng rơi từ kệ tầng ba xuống có thể gây chấn thương đầu. Những kiến thức khác về vận hành kho bạn đọc thêm trong hướng dẫn logistics và kho vận.
Sai lầm hay gặp
Sai lầm phổ biến nhất là cho công nhân thời vụ vào kho mà không hướng dẫn. Họ không biết lối nào dành cho xe nâng, đi bộ ngay giữa đường xe chạy.
Sai lầm thứ hai là xếp pallet quá cao, không kiểm tra độ ổn định. Chồng hàng nghiêng dễ đổ khi xe nâng chạy qua gây rung.
Sai lầm thứ ba là tiết kiệm áo phản quang cho người làm ban ngày. Nhiều góc kho vẫn tối kể cả ban ngày, nhất là cuối dãy kệ cao.
Câu hỏi thường gặp
Công nhân kho có bắt buộc mặc áo phản quang không?
Tuỳ quy định từng kho, nhưng rất nên có ở kho có xe nâng. Áo phản quang giúp giảm đáng kể nguy cơ va chạm.
Giày bảo hộ cho kho nên chọn loại nào?
Nên chọn giày mũi thép, đế chống trượt và chống đinh. Giày cổ thấp nhẹ hơn, phù hợp với người đi lại nhiều.
Kho nhỏ có cần phân luồng xe nâng không?
Có, kể cả kho nhỏ chỉ có một xe nâng tay. Vạch kẻ và gương cầu lồi rẻ nhưng giúp tránh nhiều va chạm.
Đồng phục bảo hộ lao động cho kho lạnh khác gì kho thường?
Kho lạnh cần áo quần giữ nhiệt, găng tay chống lạnh và giày có lót. Dải phản quang vẫn cần vì kho lạnh thường thiếu sáng.